HİDROLİK SİSTEMLERDE AŞINMA, KİRLİLİK, KAVİTASYON, KÖPÜRME VE SU KONTAMİNASYONU – PETROL OFİSİ ÜRÜNLERİ İLE MÜHENDİSLİK ÇÖZÜMLERİ (Apet Petrol Rehberi – 2025)

Hidrolik sistemler; CNC tezgâhlarından plastik enjeksiyon makinelerine, pres hatlarından ağır iş makinelerine kadar endüstrinin en kritik güç iletim mekanizmasını oluşturur.
Bu sistemlerde kullanılan yağın kalitesi, temizliği, viskozitesi, oksidasyon direnci ve köpük kontrolü yalnızca performansı değil, aynı zamanda üretim sürekliliğini ve işletme maliyetlerini doğrudan etkiler.

Apet Petrol olarak, Petrol Ofisi’nin Hydro HD, Hydro Tech HVI, Hydro Tech HVI-TX, Compressor SP ve XT, Gravis SP – SP-X, Heat Transfer 32 gibi tüm endüstriyel ürün gamıyla işletmelere tam mühendislik destekli çözümler sunmaktayız.
Bu rehber, tarafınıza ait tüm teknik belgelerdeki bilgiler derlenerek, daha da genişletilmiş profesyonel bir blog-haber formatında hazırlanmıştır.

1. Hidrolik Sistemlerde Aşınma Nedenleri (Detaylı İnceleme)

Hidrolik sistemlerde aşınma, çoğunlukla gözle görünmeyen ancak sonuçları çok ağır olabilen faktörlerin birleşiminden oluşur.

Aşınmanın temel nedenleri ve geniş açıklamaları:

1. Kirlilik ve Metal Partikülleri

Hidrolik sistemlerdeki en büyük düşman katı partikül kirliliğidir.
Mikron seviyesindeki partiküller:

  • valf sürgülerini çizer,
  • pompa yüzeylerinde çizik oluşturur,
  • katık paketini bozarak yağın kimyasal yapısını değiştirir,
  • oksidasyonu hızlandırır.

Bu kirlilik zamanla vernik oluşumu, valf yapışması, pompa verim kaybı ve enerji kaybı gibi onarımı çok maliyetli arızalara yol açar.

2. Yüksek Sıcaklık ve Oksidasyon

Sıcaklık arttığında:

  • yağın viskozitesi düşer,
  • yağ filmi incelir,
  • oksidasyon katlanarak hızlanır.

Oksidasyon sonucunda yağ:

  • koyulaşır,
  • çamur oluşturur,
  • asidik hâle gelir.

Bu nedenle Petrol Ofisi’nin yüksek oksidasyon dayanımlı Hydro Tech HVI – HVI-TX serileri, özellikle yüksek çevrim hızına sahip plastik enjeksiyon makinelerinde tercih edilmektedir.

3. Yüksek Basınç

Modern hidrolik sistemlerin çoğu 250–350 bar seviyelerinde çalışmaktadır.
Basınç arttıkça yağ üzerindeki kayma gerilmeleri yükselir ve:

  • iç sürtünme artar,
  • yağ daha hızlı ısınır,
  • pompa ve valf yüzeylerinde aşınma hızlanır.

Petrol Ofisi’nin çinko bazlı aşınma önleyici (AW) katıkları, bu yüksek yüklerde korumayı artırır.

4. Havalanma ve Köpürme

Sisteme hava girdiğinde:

  • basınç dalgalanmaları oluşur,
  • yağın sıkıştırılabilirliği artar,
  • pompa performansı düşer,
  • kavitasyon riski yükselir.

Havalanma kontrol edilmiyorsa yağ içerisindeki mikro kabarcıklar ısı artışı, sürtünme ve kimyasal bozulmaya yol açar.

5. Su Kontaminasyonu

Su, hidrolik yağların en yüksek risklerinden biridir.
Sisteme su girdiğinde:

  • katıklar bozulur,
  • yağda emülsiyon oluşur,
  • filtreler tıkanır,
  • metal yüzeylerde pas ve çukurlaşma oluşur.

Petrol Ofisi yağlarının yüksek demulsifikasyon kabiliyeti, suyun yağdan hızla ayrılmasını sağlar.

6. Uygun Olmayan Hidrolik Yağ Seçimi

Yanlış viskozite seçimi:

  • aşırı ısınmaya,
  • pompa kavramasına,
  • basınç düşüşlerine
    neden olur.

Örneğin:

  • düşük viskozite → kaçak ve ısı artışı
  • yüksek viskozite → enerji kaybı, pompada yük artışı

Bu nedenle her makine tonajına ve çalışma sıcaklığına göre Hydro HD / Hydro Tech HVI viskozite seçimi uzmanlık gerektirir.

2. Valflerde Kirlilik Kaynaklı Aşınma – Neden Çok Tehlikeli?

Yön kontrol valfleri ve servo valfler, hidrolik sistemlerin en hassas elemanlarıdır.
Bu valflerdeki boşluklar çoğu zaman 5–10 mikron seviyesindedir.

Bir saç telinin kalınlığı yaklaşık 70 mikron iken, valf toleransı bunun 1/10’u kadardır.

Bu nedenle yağdaki:

  • metal parçacıkları
  • ince talaş
  • toz
  • filtre bypass artıkları

valflerde ciddi çentiklenmelere neden olur.
Bu da valf sürgüsünün sıkışmasına, kararsız basınca ve makine arızasına yol açar.

3. Hidrolik Ekipmanlarda Toleranslar – Mikron Gerçeği

Hidrolik sistemdeki parçaların birçoğu mikron seviyelerinde çalışır.

Örnek olarak:

  • Bilyalı rulman: 0.10 – 1.00 µm
  • Dişli pompa yan plakası: 0.50 – 5.00 µm
  • Piston – gömlek: 5.00 – 40.00 µm
  • Servo valf giriş çıkış: 130 – 450 µm

Bu değerler, yağdaki mikron seviyesindeki kiri anlamanın neden hayati olduğunu açıkça gösterir.

4. Partikül Boyutları – Gözle Görülmeyen Tehlike

İnsan gözü 40 mikron üzerindeki partikülleri görür.
Oysa hidrolik sistemlerde en tehlikeli partiküller 5–15 mikron aralığındadır.

Yağdaki partikül kirliliği:

  • vernik oluşumu,
  • basınç kayıpları,
  • valflerde gecikme,
  • pompa yüzeylerinde çizilme
    gibi sonuçlar doğurur.

5. ISO 4406 ve NAS 1638 Kirlilik Standartları – Hidrolik Sistemlerin Kan Tahlili

ISO 4406:1999, yağdaki partikül miktarını 4 µm, 6 µm ve 14 µm boyutlarına göre değerlendirir.

Bazı Hidrolik Ekipmanlar İçin Temizlik Gereksinimleri

  • Servo valf: ISO 16/14/11
  • Oransal valf: 17/15/12
  • Pistonlu pompalar: 18/16/13
  • Dişli pompalar: 19/17/14
  • Yeni yağ: 20/18/15

Apet Petrol’den çıkan Petrol Ofisi yağları üretim hattından itibaren ISO 17–18 seviyelerinde temizdir.

6. Köpürme – Basınç Kaybı ve Oksidasyonun Gizli Kaynağı

Köpürme oluşması, hidrolik yağın içine hava karıştığını gösterir.

Başlıca nedenler:

  • Pompa girişinde basınç düşüşü
  • Emme hattında çatlak, kaçak
  • Yanlış tasarlanmış hidrolik yağ tankı
  • Düşük yağ seviyesi
  • Filtre tıkanıklığı

Köpük, yağın iş görmesini engeller ve:

  • ısıyı artırır
  • basıncı düşürür
  • pompa yüzeylerini yakar
  • oksidasyon hızını artırır

Petrol Ofisi Hydro Tech HVI-TX, gelişmiş köpük kontrol katıklarıyla plastik enjeksiyon ve CNC sektörü için optimize edilmiştir.

7. Kavitasyon – Hidrolik Sistemlerin Sessiz Katili

Kavitasyon, pompa içinde oluşan ani basınç düşüşleriyle yağ içerisindeki kabarcıkların patlamasıdır.

Kavitasyon oluştuğunda:

  • pompa iç yüzeyinde çukurlaşma (pitting) oluşur
  • pompa sesi artar
  • verim düşer
  • ısınma artar

Kavitasyon nedenleri:

  • Tıkalı filtre
  • Hatalı hortum-boru
  • Yanlış pompa yerleşimi
  • Düşük yağ seviyesi
  • Yanlış viskozite seçimi

Petrol Ofisi Hydro HD ve Hydro Tech HVI yağları, yüksek film dayanımı ile kavitasyon hasarını büyük ölçüde azaltır.

8. Su Kontaminasyonu – Emülsiyon, Pas ve Kimyasal Bozulma

Su sisteme genellikle:

  • yoğuşma,
  • hatalı tank tasarımı,
  • soğutma serpantinleri,
  • emülsiyon sızıntıları,
  • drenaj gecikmeleri ile girer.

Su, hidrolik yağda:

  • emülsiyon oluşturur,
  • yağ filmini zayıflatır,
  • pas-korozyon meydana getirir,
  • filtreleri tıkar,
  • valflerde yapışma yaratır.

Petrol Ofisi ürünlerindeki üstün su ayırma kabiliyeti, suyun sistemden hızla çökelmesine ve tahliye edilmesine yardımcı olur.

9. İdeal Hidrolik Tank Tasarımı – Doğru Depolama, Doğru Çevrim

İyi tasarlanmış bir tank:

  • dönüş hattındaki türbülansı azaltır
  • havayı yağdan ayırır
  • yağ sıcaklığını dengeler
  • pompanın emiş doğruluğunu artırır

Yanlış tank tasarımı ise:

  • köpürme
  • kavitasyon
  • yağ kaybı
  • ısı artışı gibi kronik sorunlara neden olur.

ÜrünViskoziteAmbalaj
Hydro HD32/46/68205 L / 16 L
Hydro Tech HVI46/68205 L / 16 L
Hydro Tech HVI-TX46/68205 L / 16 L
Compressor SP – XT46/68/100Varil / IBC
Gravis SP – SP-X150–320Varil
Heat Transfer 32–IBC / Varil
Blog
0
55
Whatsapp
Apet Petrol Ürünleri
Apet Petrol Ürünleri
Merhaba!
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Cevap Yaz
1