Gres Yağları Teknik Rehberi
(Penetrasyon, NLGI, Sabun Tipi, Çalışma Sıcaklıkları, Uyum, Kalınlaşma, Viskozite Etkisi, Analiz Limitleri)
Apet Petrol – Petrol Ofisi Endüstriyel Yağlar Teknik İçerik
Gres yağları; rulmanlar, kaymalı yataklar, yüksek yük altındaki mekanizmalar ve suyla temas eden bölgelerde kullanılan en kritik yağlama ürünlerinden biridir. Doğru gres seçimi, ekipman ömrünü uzatır, arıza risklerini azaltır ve bakım maliyetlerini düşürür.
Bu teknik rehber, Petrol Ofisi Lubricants teknik dokümanlarındaki bilgiler ve Apet Petrol’ün sahadaki gerçek endüstriyel tecrübesi birleştirilerek hazırlanmıştır.
1. Pas ve Korozyon Oluşumunun Nedenleri
Endüstriyel ekipmanlarda pas ve korozyonun başlıca sebebi, metal yüzeyle yağ film tabakasının arasındaki koruyucu bariyerin bozulmasıdır.
Başlıca Korozyon Sebepleri
- Su ve nem
- Asidik çalışma ortamları
- Oksidasyon yan ürünleri
Önlemler
- Etkin bakım programı
- Korozyon ve pas direnci yüksek gres kullanımı
- Suya dayanıklı sabun yapılarının tercih edilmesi (Li-Complex, Ca-Complex, Poliüre vb.)
2. Greslerde Penetrasyon (NLGI Sertlik Derecesi)
Penetrasyon değeri, gresin yumuşak–sert yapısını belirleyen en kritik parametredir.
ASTM D-217 standardına göre ölçülür.
Penetrasyon Değeri Ne Anlama Gelir?
- Yüksek penetrasyon (300–400 mm/10) → Gres yumuşaktır
- Düşük penetrasyon (85–130 mm/10) → Gres sert yapılıdır
3. NLGI Sınıfları ve Gres Sertlik Tablosu
| NLGI | Penetrasyon (mm/10) | Görünüm |
|---|---|---|
| 000 | 445–475 | Sıvı |
| 00 | 400–430 | Sıvıya yakın |
| 0 | 355–385 | Yarı sıvı |
| 1 | 310–340 | Çok yumuşak |
| 2 | 265–295 | Yumuşak |
| 3 | 220–250 | Yarı katı |
| 4 | 175–205 | Katı |
| 5 | 130–160 | Çok katı |
| 6 | 85–115 | Sert |
Pratik Bilgi
- NLGI 2 gres, en çok kullanılan evrensel sınıftır.
- NLGI 2’ye kadar olan gresler, merkezi yağlama sistemlerinde pompalanabilir.
4. Gres Seçimini Etkileyen Temel Faktörler
4.1 Penetrasyon (Sertlik–Yumuşaklık)
- Yüksek hız → Sert gres
- Yüksek yük → Daha yumuşak, viskozitesi yüksek gres
4.2 Baz Yağ Tipi ve Viskozitesi
- İnce/kalın baz yağ
- Mineral/sentetik seçenekler
Genel Kural:
• Yüksek hızlarda → düşük viskoziteli baz yağ + sert gres
• Yüksek yüklerde → yüksek viskoziteli baz yağ + yumuşak gres
4.3 Sabun Tipi
- Normal Litiyum
- Kalsiyum
- Lityum–Kompleks
- Kalsiyum–Kompleks
- Poliüre
- Sabunsuz
Her sabun yapısı farklı ısı, yük ve su dayanımı sunar.
4.4 Katık Yapısı
- EP (Extreme Pressure) → Darbeli ve yüksek yüklerde
- AW (Anti-wear) → Aşınma önleme
5. Greslerin Çalışma Sıcaklıkları ve Sabun Cinsleri
| Sabun Tipi | Damlama Noktası (°C) | Maksimum Çalışma Sıcaklığı (°C) | Su Dayanımı |
|---|---|---|---|
| Li | 175–200 | 120 | İyi |
| Ca | 100–120 | 100 | Çok iyi |
| Li–Ca | 175–200 | 110 | İyi |
| Na | 120–140 | 70 | Zayıf |
| Li-Complex | 260 | 175 | Çok iyi |
| Ca-Complex | 260 | 175 | Çok iyi |
| Poliüre | 230–250 | 180 | İyi |
| Sabunsuz | 260 | 200 | Orta |
En geniş sıcaklık aralığı:
→ Li-Complex, Ca-Complex ve Sabunsuz gresler
6. Sabun Cinslerine Göre Gres Uyumluluğu
Farklı sabun tipleri her zaman birbiriyle karıştırılamaz.
Yanlış karışım → Gresin sertleşmesine, yağ ayrılmasına, performans düşmesine sebep olur.
Karışım Uyarısı
- Li–Complex gres, Ca gres ile uyumsuzdur.
- Poliüre gresler çoğunlukla uyumsuz veya sınırlı uyumlu çalışır.
- Sabunsuz greste karışım tavsiye edilmez.
En doğru uygulama:
Gresi tamamen temizleyip tek yapıda gresle devam etmek.
7. Gres Neden Kalınlaşır?
Ekipman arızalarının büyük kısmı gresin kalınlaşmasından kaynaklanır.
Başlıca Sebepler
- Uyumsuz sabun tipinde gres kullanılması
- Gresin oksidasyona uğraması (yaşlanma, yüksek sıcaklık, su, metallerin kataliz etkisi)
Kalınlaşan gres, ekipman içerisinde dolaşamaz ve rulman aşınması hızlanır.
8. Baz Yağ Viskozitesinin Fazla Olmasının Sonuçları
Eğer gresin içindeki baz yağın viskozitesi çok yüksekse:
- Yatak içinde yağ filmi tabakalaşır
- Tabakalar birbirine sürtünerek yağ kendi içinde ısınır
- Bu durum rulmanın veya yatağın aşırı ısınmasına neden olur
- Enerji kaybı ve verim düşüşü ortaya çıkar
Bu nedenle yüksek yük ≠ yüksek viskozite değildir.
Viskozite seçimi, hız–sıcaklık–yük parametrelerine göre yapılmalıdır.
9. Endüstriyel Gres Analiz Test Limitleri (Petrol Ofisi)
Apet Petrol, Petrol Ofisi’nin teknik hizmetleri kapsamında müşterilerine yağ analizleri, trend takibi ve bakım önerileri sağlar.
Analizlerde bakılan başlıca parametreler:
- VIS40 viskozite
- VI viskozite indeksi
- Su yüzdesi ve su ppm değeri
- Tortu miktarı
- TAN (Toplam Asit Sayısı)
- Aşınma metalleri (Cu, Fe, Cr, Pb, Al, Si, Mo, Ni, Sn)
- Köpük ve demülsifikasyon performansı
T ve R Uyarıları:
- T = Trend takip edilmeli
- R = Rapor edilmeli (kritik)
Trend takip sistemi, yanlış yağ seçimi ve gres karışım hatalarını erken tespit eder.
10. Sonuç – Doğru Gres Seçimi Neden Kritik?
Doğru gres seçimi:
- Ekipman ömrünü uzatır
- Aşınmayı minimize eder
- Enerji verimliliğini artırır
- Arıza sürelerini azaltır
- Bakım maliyetlerini düşürür
Apet Petrol olarak;
✔ Petrol Ofisi’nin tüm gres ürünlerinde
✔ Doğru NLGI, doğru sabun tipi ve doğru katık yapısının seçilmesinde
✔ Sahada mühendislik desteğinde
İkitelli OSB – Kapaklı OSB bölgelerinde sanayicilere tam teknik destek sağlıyoruz.
