KAPALI SİSTEM DİŞLİ YAĞLARI – ÇALIŞMA PRENSİPLERİ, AŞINMA TÜRLERİ VE PETROL OFİSİ ÇÖZÜMLERİ
Apet Petrol – Teknik Blog
Endüstriyel tesislerde redüktörler, kapalı dişli kutuları, yüksek yük altında çalışan dişli grupları ve ağır hizmet aktarma organları, işletmelerin en kritik mekanik bileşenleridir. Bu sistemlerin sağlıklı çalışabilmesi için doğru yağ seçimi ve düzenli yağ bakımı hayati önem taşır.
Apet Petrol olarak, Petrol Ofisi’nin kapalı sistem dişli yağlarında sunduğu Gravis SP, Gravis SP-X, Gravis PG ve diğer endüstriyel serilerle işletmelere mühendislik temelli çözümler sunuyoruz.
Bu makalede kapalı sistem dişli yağlarının çalışma mantığını, karşılaşılan aşınma türlerini, yağlarda bulunması gereken özellikleri ve doğru yağ seçiminin neden kritik olduğunu açıklıyoruz.
1. Kapalı Sistem Dişlilerde Yuvarlanma ve Kayma Hareketi
Eş çalışan iki dişli dönerken birbirlerinin yüzeyleri üzerinde hem yuvarlanma hem de kayma hareketi gerçekleşir.
Bu ikili hareket nedeniyle:
- temas çizgisi sürekli yer değiştirir,
- yük bu çizgi üzerinde taşınır,
- en yüksek sıcaklık temas bölgesinde oluşur,
- yüzey basıncı zamanla artar.
Bu nedenle kapalı sistemde kullanılacak yağın:
- yük taşımaya uygun,
- film dayanımı yüksek,
- kayma yüzeyinde aşınmayı önleyici
özelliklerde olması gerekir.
Petrol Ofisi’nin EP (Aşırı Basınca Dayanıklı) ve AW (Aşınma Önleyici) katıkları tam bu amaçla formüle edilmiştir.
2. Dişliler Arasında Film Oluşumu – Yağın Koruyucu Etkisi
Dişliler arasında yükü taşıyan şey metal yüzeyler değil, yağ filmidir.
Bu film çizgi boyunca oluşur ve dişli döndükçe konum değiştirir.
Yağ filmi görevini yapamazsa:
- metal-metal temas artar,
- sıcaklık yükselir,
- yüzeyde çizik, çentik ve pitting oluşur,
- enerji kaybı artar,
- redüktör ömrü ciddi şekilde kısalır.
Bu nedenle kapalı dişli yağlarının yüksek film stabilitesi kritik bir gerekliliktir.
3. Dişli Yağının Viskozitesini Etkileyen Faktörler
Bir kapalı dişli sisteminde doğru viskozite seçimi sistem performansını doğrudan etkiler.
Viskoziteyi etkileyen parametreler:
- Yük (yüksek yük → kalın yağ)
- Sıcaklık (yüksek sıcaklık → film incelmesi)
- Hız (yüksek hız → ince yağ)
- Dişli tipi ve teknik özellikleri
Genel Kural
- Yükün ve sıcaklığın yüksek olduğu yerlerde: yüksek viskoziteli yağ
- Hızın yüksek olduğu yerlerde: düşük viskoziteli yağ
Bu seçimde en doğru yaklaşım, makine üreticisinin verdiği ISO VG değerine uymak ve Petrol Ofisi’nin uygun dişli yağı serisini kullanmaktır.
4. Kapalı Sistem Dişli Yağlarının Olması Gereken Özellikler
Kapalı redüktör ve dişli kutusu yağları, aşağıdaki özellikleri sağlamak zorundadır:
✔ Yüksek Film Tabakası Stabilitesi
Yük altında film kopmamalı, metal teması oluşmamalıdır.
✔ EP Katıkları (Aşırı Basınç Dayanımı)
Şok yükler ve darbeli çalışmalar için kritik.
✔ AW Katıkları (Aşınma Önleyici)
Sürekli çalışma sırasında yüzey aşınmasını azaltır.
✔ Yüksek Oksidasyon Direnci
Sıcaklık arttığında yağ çamurlaşmamalı, rengini kaybetmemeli ve vernik oluşturmamalıdır.
✔ Pas ve Korozyon Önleme
Su, nem ve oksidasyon ürünlerine karşı metal yüzeylerin korunması gerekir.
✔ Köpürme Direnci
Köpük → yağlamayı bozar, sıcaklığı artırır, enerji kaybettirir.
✔ Sudan Ayrışma (Demulsifikasyon)
Yağ içine giren suyun hızlıca ayrılıp tabana çökmesi gerekir.
Petrol Ofisi Gravis SP-X serisi, tüm bu özellikleri yüksek performans seviyesinde sunar.
5. Dişlilerde Aşınma – Neden Olur, Nasıl Önlenir?
Aşınma Kaynakları
- Hatalı imalat ve yanlış ısıl işlem
- Mikropitting (tahrip pitingi, çatlaklar, yüzey kopmaları)
- Yanlış dişli seçimi
- Montaj hataları (yatak ayarı, eksen kaçıklığı)
- Aşırı ve dengesiz yük
- Yağ seviyesinin hatalı olması
- Kirlilik ve partikül kontaminasyonu
- Yanlış yağ seçimi
Önlemler
- Aşınma önleyici katık içeren AW yağlar
- Aşırı basınca dayanıklı EP yağlar
- Doğru viskozite seçimi
- Düzenli yağ değişimi ve filtrasyon
- Yağ dışı mekanik hataların giderilmesi
Apet Petrol olarak işletmelerde redüktörlerin çalışma koşullarına göre doğru ürünü belirliyor, her sistem için kişiye özel ürün seçim desteği sunuyoruz.
6. Antioksidasyon Özellikleri – Yağın Bozulmasını Önleme
Nedenler
- Sıcaklık
- Kirlilik
- Oksijen ile temas
Belirtiler
- Renk koyulaşması
- Viskozite artışı
- Koku değişimi
Sonuçlar
- Yağda bozulma
- Aşınma artışı
- Korozyon
- Yatak ve dişli yüzeylerinde film kaybı
Önlemler
- Oksidasyon direnci yüksek yağ kullanımı
- Düzenli bakım
- Periyodik yağ analizi
- Zamanında yağ değişimi
Petrol Ofisi’nin modern formülasyonlarında yüksek seviye antioksidan katıklar bulunur.
7. Pas ve Korozyon Oluşumu – Su ve Asidik Ortamın Etkisi
Pas-Korozyon Nedenleri
- Su ve nem
- Asidik ortam
- Oksidasyon ürünleri
- Yetersiz film koruması
Önlemler
- Korozyon direnci yüksek dişli yağı seçimi
- Düzenli bakım
- Su kontrolü
- Kirlilik izleme ve filtrasyon
Petrol Ofisi Gravis serileri, paslanma ve korozyona karşı güçlü inhibitörlerle formüle edilmiştir.
8. Mineral – Olefin Polimer – PAG Dişli Yağları Karşılaştırması
Slayttaki tablo baz alınarak özet genişletme:
Mineral Yağlar
- Orta oksidasyon direnci
- Geniş kullanım alanı
- Maliyet avantajı
- Yüksek sıcaklıkta sınırlı stabilite
Olein Polimer (Sentetik)
- Çok iyi oksidasyon direnci
- Mükemmel termal stabilite
- Daha uzun yağ ömrü
- Geniş sıcaklık aralığı
Poli Alkil Glikol (PAG)
- Mükemmel ısıl dayanım
- Çok yüksek yük taşıma
- Vernik oluşumunu engeller
- Çalışma ömrü en uzun gruplardan biridir
- Ancak diğer yağlarla karışmaz, özel uygulamalara yöneliktir.
Apet Petrol mühendisliği ile tesisiniz için en doğru baz yağ tipini belirliyoruz.
9. Petrol Ofisi Kapalı Dişli Yağı Serileri (Apet Petrol)
Gravis SP
- EP katkılı
- Çelik dişli grupları için uygundur
- Orta-yüksek yük altında ideal
Gravis SP-X
- İleri teknoloji EP katıkları
- Termal stabilite yüksek
- Ağır hizmet redüktörlerde tercih edilir
Gravis PG (Sentetik PAG)
- Çok yüksek sıcaklıklarda bile çalışır
- Varnish oluşumunu önler
- Enerji verimliliği yüksektir
- Uzun yağ değişim ömrü sağlar
Apet Petrol, tüm bu ürünleri orijinal – bandrollü – üretim tarihli olarak stoktan teslim eder.
